Periyodik Tablo

PERİYODİK TABLO

Maddenin temel birimi atomlar. Tek bir cins atomdan oluşmuş, kimyasal tekniklerle ayrıştırılamayan ya da farklı maddelere dönüştürülemeyen saf maddelereyse "element" adı veriliyor. Dünya üzerinde bilinen elementlerin belirli bir şekilde yerleştirildiği sistem, periyodik tablo olarak adlandırılıyor.

Elementlerin, soldan sağa ve yukarıdan aşağıya doğru artan atom numaralarına göre diziliminden oluşan bu tabloda, yatay sıralara "periyot", dikey sütunlaraysa "grup" adı veriliyor.

Periyodik tabloyu kullanarak, her element hakkında belirli bilgiler elde edebiliriz.

Atom Numarası: Bir atomda bulunan proton sayısı, elementi tanımlar ve atom numarası olarak adlandırılır. Atomda bulunan proton sayısı aynı zamanda, elementin kimyasal karakteri hakkında da bilgi verir.

Element Simgesi: Her elemente ait bir ya da iki harften oluşan simgelerin, uluslararası geçerliliği vardır.

Elektron Dizilimi: Uyarılmamış bir atomdaki elektronların konumlarını gösterir. Kimya bilimciler, temel fizik bilgilerine dayanarak, atomların elektron dizilimlerine göre nasıl davranabilecekleri konusunda fikir yürütebilirler. 

Bir elementin periyodik tablodaki yerine bakarak, o elementin elektron dizilimi de anlaşılabilir. Aynı grupta (dikey sırada) yer alan elementlerin elektron dizilimleri büyük benzerlik gösterir ve bu nedenle de kimyasal tepkimelerde benzer şekilde davranırlar. Yükseltgenme basamağı (sayısı): Bir elementin, bileşiklerinde alabileceği değerliklerdir. İngilizce'deki "oxidation state" kullanımına karşılık gelmektedir. Periyodik tabloda yer alan elementler, gözterdikleri belirli ortak özelliklere göre gruplar halinde inceleniyor. Bu gruplar hakkında kısaca bilgi vermek gerekirse:  

Alkali Metaller: Periyodik tablonun ilk grubunda 1A (dikey sırasında) yer alan metallerdir. Fransiyum dışında hepsi, yumuşak yapıda ve parlak görünümdedir. Kolaylıkla eriyebilir ve uçucu hale geçebilirler. Bağıl atom kütleleri arttıkça, erime ve kaynama noktaları da düşüş gösterir. Diğer metallere kıyasla, özkütleleri de oldukça düşüktür. Hepsi de, tepkimelerde etkindir. En yüksek temel enerji düzeylerinde bir tek elektron taşırlar. Bu elektronu çok kolay kaybederek +1 yüklü iyonlar oluşturabildikleri için, kuvvetli indirgendirler. Isı ve elektriği çok iyi iletirler. Suyla etkileşimleri çok güçlüdür, suyla tepkime sonucunda hidrojen gazı açığa çıkarırlar.

Toprak Alkali Metaller: Periyodik tablonun baştan ikinci grubunda 2A (dikey sırasında) yer alan elementlerdir. Sıklıkla beyaz renkli olup, yumuşak ve işlenebilir yapıdadırlar. Alkali metallerden daha az tepken (tepkimelere girmeye eğilimli) karakterde olmalarının yanında, erime ve kaynama sıcaklıkları da daha düşüktür. İyonlaşma enerjileri de alkali metallerden daha yüksektir. Toprak elementleri ismi, bu gruptaki elementlerin toprakta bulunan oksitlerinin, eski kimyabilimciler tarafından ayrı birer element olarak düşünülmesinden gelir.

Geçiş metalleri:B gurubu Sertlikleri, yüksek yoğunlukları, iyi ısı iletkenlikleri ve yüksek erime-kaynama sıcaklıklarıyla tanınırlar. Özellikle sertlikleri nedeniyle, saf halde ya da alaşım halinde yapı malzemesi olarak kullanılırlar. Geçiş elementlerinin hepsi, elektron dizilimlerinde, en dışta her zaman d orbitalinde elektron taşırlar. Tepkimelere giren elektronlar da, d orbitalindeki elektronlardır. Geçiş metalleri sıklıkla birden fazla yükseltgenme basamağına sahiptir. Çoğu, asit çözeltilerinde hidrojenle yer değiştirecek kadar elektropozitiftir. İyonları renkli olduğu için, analizlerde kolay ayırt edilirler.  

Ametaller: Metal özelliği göstermeyen elementlerdir. Metaller çözeltilerde katyonları (pozitif yüklü iyonları) oluştururken, ametaller anyon (negatif yüklü iyon) oluşturma eğilimindedir. Metallerin aksine iyi iletken değillerdir ve elektronegatiflikleri çok yüksektir. Metaller ve ametaller arasında özellikler gösteren bazı yarı iletken elementler, "metaloidler" olarak da adlandırılır. Halojenler ve soygazlar da ametal doğadadır.

Halojenler: Periyodik tablonun 7A grubunda bulunan, tepkimeye eğilimli ametallerdir. Bu gruptaki elementlerin hepsi elektronegatiftir. Elektron alma eğilimi en yüksek olan elementlerdir. Doğada sert olarak değil, mineraller halinde bulunurlar. Element halinde 2 atomlu moleküllerden oluşurlar. Oda koşullarında flor ve klor gaz, brom sıvı, iyotsa katı haldedir. Erime ve kaynama noktaları grupta aşağıdan yukarıya doğru azalır. Zehirli ve tehlikeli elementler olarak bilinirler.

Soygazlar: Periyodik tablonun en son 8A grubunu oluşturan, tümü tek atomlu ve renksiz gaz halinde bulunan elementlerdir. En dış yörüngeleri elektronlarla tamamen dolu olduğu için son derece kararlıdırlar ve tepkimelere eğilimleri de çok düşüktür. Bu davranışları nedeniyle de "soygaz" adını almışlardır. Atmosferde bulunurlar ve sıvı havanın damıtılmasıyla elde edilirler. İlk keşfedilen soygaz, hidrojenden sonra en hafif element olan helyumdur. Radon, çekirdeği dayanıksız olan, radyoaktif bir elementtir. Çok düşük olan erime ve kaynama noktaları, grupta yukarıdan aşağıya gidildikçe yükselir. İyonlaşma enerjileri, sıralarında en yüksek olan elementlerdir.

Elementlerin atom numaralarına göre belirli bir kurala uyarak sıralanması ile periyodik cetvel oluşur.

• Periyodik cetvelde yatay sıralara periyot, düşey sıralara grup denir. Periyodik cetvelde 7 tane periyot, 8 tane A grubu, 8 tane B grubu vardır. 8B grubu 3 tanedir. Her periyot kendine ait olan s orbitali ile başlar p orbitali ile biter. Diger bir ifade ile 1A grubu ile başlayıp 8A grubu ile sona erer.

• Periyodik cetvelde A grubu elementlerinin özel isimleri vardır.

1A-ALKALİ METALLER
2A-TOPRAK ALKALİ METALLER
3A-TOPRAK METALLER
4A-KARBON GRUBU
5A-AZOT GRUBU
6A-OKSİJEN GRUBU
7A-HALOJENLER
8A-SOYGAZLAR

• Periyodik cetvelde aynı grupta bulunan elementlerin değerlik elektron sayıları aynı olduğundan benzer kimyasal özellik gösterirler.

METAL-AMETAL ve SOYGAZ’IN ÖZELLİKLERİ
Metal	Ametal	Soygaz
Grup numarası 1A,2A, 3A, ve B gruplarında bulunan elementler metaldir. Kendilerini soygaza benzetmek için son yörüngelerindeki elektoronları vererek (+)değerlik alırlar. 1A(+1), 2A (+2)Kesinlikle (-) değer almazlar. Kendi aralarında bileşik oluşturmazlar.Ametallerle bileşik oluştururlar. İndirgen özellik gösterirler. Tel ve Levha haline gelebilirler. Elektirik akımını iletirler. Tabiatta genellikle katı halde bulunurlar .	Grup numarası 5A ,6A,7A, olanlar ametaldir. Soygaza benzeme yani son yörüngelerindeki elektronları 8′e tamamlamak için elektron alarak(-) değerlik alılar. 5A(-3),6A,(-2)7A(-1)… Fakat(+) değerlik alabilirler. Kendi aralarında ve me-tallerle bileşik oluşturur-lar. Yükseltgen özellik göste-rirler. Tel ve levha haline gel-mezler. Elektirik akımını iletmez-ler. Tabiatta genelde gaz ve çift atomlu moleküller halinde bulunurlar. (F2,N2,02…)	Grup Numarası 8A olanlar soygazdır. Kararlıdırlar,elektron alış-verişi yapmazlar. Bileşik yapmazlar Orbitalleri doludur. Tabiatta tek atomlu gaz halinde bulunur-lar.

 BİLEŞİK OLUŞUMU

a. Metal + Ametal ------İYONİK 

b. Ametal + Ametal----KOVALENT

Metaller son yörüngelerindeki elektronları vererek (+) değerlik alırlar.

Ametaller ise son yörüngedeki elektronları 8′e tamamlamak için elektron alarak (-) değerlikli olurlar.

Bileşik formülünü bulabilmek için öncelikle bileşiği oluşturacak elementlerin değerlikleri tespit edilir. Bu değerlikler en küçük katsayılar şeklinde çaprazlanır.

En genel ifadesi ile X+m ile Y-n iyonu XnYm

bileşiğini oluşturur.

Bileşiği oluşturan atomların her ikisi de ametal olduğunda farklı bileşik formülleri oluşabilir.

Kaynak :http://www.fendosyasi.com/?pnum=367&pt=8.%20s%C4%B1n%C4%B1f%20maddenin%20yap%C4%B1s%C4%B1%20konu%20anlat%C4%B1m

Eşeyli Üreme

EŞEYLİ ÜREME

Çok hücreli gelişmiş canlılarda iki ataya ait farklı üreme hücrelerinin (gametlerin) birleşmesi yani döllenmesi sonucu yeni canlıların (bireylerin) oluşmasına eşeyli üreme denir. (Eşey yani üreme hücreleri ile gerçekleşen üremedir).

a) Eşeyli Üremenin Özellikleri :

1- Erkek ve dişi birey vardır.

2- Erkek ve dişi üreme hücreleri (sperm, yumurta, polen) vardır.

3- Eşeyli üremenin temelini mayoz bölünme ve döllenme olayları oluşturur.

4- Çok hücreli gelişmiş bitki ve hayvanlarda görülür.

5- Eşeyli üreme sonucu az sayıda canlı oluşur.

6- Eşeyli üreme sonucu oluşan canlılar çevre şartlarına uyum sağladıkları için dayanıklıdır.

7- Eşeyli üreme sonucu oluşan canlılar (yavrular) (kalıtsal özelliklerini belirleyen genleri taşıyan) kromozomlarının yarısını anneden yarısını babadan aldıkları halde krossing-over olayı (yani mutasyonlar) nedeniyle anne ya da babalarına tıpa tıp benzemezler.

8- Eşeyli üreme hem genetik çeşitliliğe yol açar hem de canlı sayısını arttırır.

9- Normalde eşeysiz üreyen tek hücreli canlılar ile çiçeksiz bitkilerde kalıtsal özelliklerin gen transferi şeklinde aktarılması sonucu eşeyli üreme görülebilir.

10- Eşeyli üreme çeşitleri şunlardır:

         1- Tohumla Üreme.

         2- Yumurta İle Üreme.a

         3- Doğurarak Üreme.


b) Eşeyli Üreme Çeşitleri :



1- Tohumla Üreme :

Çiçekli bitkilerde görülür. Tohumun uygun şartlarda (su, sıcaklık, oksijen), çimlenerek yeni bir bitkiyi oluşturmasıdır. Tohum, bitkinin çiçeğindeki dişi organda döllenme olayı sonucu oluşur. (Tohum = Embriyo + Çenek-Besin Deposu-Endosperm + Koruyucu Kabuk).


2- Yumurta İle Üreme :

Kuşlar, balıklar, sürüngenler, kurbağalar ve böceklerde görülür. Döllenme sonucu oluşan zigot sürekli bölünerek embriyo denilen canlı taslağını oluşturur. Yumurta ile üreyen canlılarda embriyo gelişimini vücut dışında ve yumurtanın içerisinde sürdürür ve tamamlar.


3- Doğurarak Üreme :

İnsanlarda ve memeli hayvanlarda görülür. Döllenme sonucu oluşan zigot sürekli bölünerekembriyo denilen canlı taslağını oluşturur. Doğurarak üreyen canlılarda embriyo gelişimini vücut içinde, anne karnında sürdürür ve tamamlar.



c) Eşeyli Üremenin Gerçekleşmesi (Döllenme Olayı) :


Eşeyli üreme, döllenme olayı ile gerçekleşir. Eşeyli üremede erkek ve dişi bireyin üreme organlarındaki üreme ana hücrelerinden mayoz bölünme sonucu üreme hücreleri üretilir. Erkek ve dişi üreme hücrelerinin çekirdekleri birleşir. Bu olaya döllenme denir. Döllenme sonucu oluşan döllenmiş yumurta hücresine zigot denir. Zigot, n kromozom erkek üreme hücresinden, n kromozom dişi üreme hücresinden aldığı için 2n kromozomludur.


Döllenme sonucu oluşan zigot defalarca mitoz bölünme geçirerek embriyo denilen canlı taslağını oluşturur. Embriyo da gelişimini tamamlayarak yavru canlıyı meydana getirir.

Kaynak :http://www.hayatimizfen.com/?pnum=59&pt=E%C5%9Feyli+-+E%C5%9Feysiz+%C3%9Creme

MAYOZ BÖLÜNME

Mayoz bölünme üreme ana hücrelerinden üreme hücrelerini meydana getirir. Gelişmiş canlılarda erkek ve dişi bireyler farklılaşmış üreme organlarına sahiptirler. Üreme organlarındaki 2n kromozomlu üreme ana hücreleri bölünerek n kromozomlu eşey (üreme) hücreleri oluştururlar.

Üreme ana hücrelerinde görülen ve kromozom sayısını yarıya indiren hücre bölünmesine mayoz bölünme denir. Örneğin, insan üreme organlarındaki 2n = 46 kromozomlu eşey ana hücrelerinin bölünerek n = 23 kromozomlu sperm ya da yumurta hücrelerini oluşturabilmeleri mayoz bölünme ile sağlanır.

Mayoz bölünme ile meydana gelen; dişi üreme hücresine yumurta, erkek üreme hücresine ise sperm adı verilir. Döllenme olayında, yumurta ile spermin birleşip kaynaşması sonucu 2n kromozomlu zigot oluşur. Zigot dişi canlı vücudunda gelişir ve yeni bir canlı oluşur. Buna eşeyli çoğalma denir.

MAYOZ BÖLÜNMENİN ÖZELLİKLERİ
» Mayoz bölünme geçiren eşey ana hücresi diploit (2n) kromozomludur.
» Bölünme sonunda oluşan üreme hücreleri (spermler ve yumurta) haploit (n) kromozom taşır.
» Mayoz bölünmede birbirini takip eden iki bölünme gerçekleşir.
» Eşeyli üreyen canlılarda eşey hücrelerinin (gamet) oluşumunu sağlayan özel bir bölünme şeklidir.
» Mayoz bölünme başlamadan önce eşey ana hücresi, mitoz bölünmede olduğu gibi interfaz evresi geçirir.
» Mayoz I'de ana hücrenin yarısı kadar kromozom taşıyan iki yavru hücre meydana gelir.
» Mayoz II de kromozom sayısı değişmeden dört hücre oluşur.

MAYOZ BÖLÜNME EVRELERİ
HAZIRLIK EVRESİ (İNTERFAZ)

Kromatin iplik duplikasyon (replikasyon) ile kendini kopyalar,
Kardeş kromatidler oluşur. 

1.EVRE (PROFAZ EVRESİ)

Kromatin iplikler kromozom durumuna geçer. Her kromozom iki kromatitten oluşur.
Homolog kromozomlar yan yana gelerek birbirine sarılır. Bu olaya sinapsis denir.
Sinapsis sonucu her biri dört kromatitten oluşan tetratlar oluşur.
Homolog kromozomlar arasında GEN (parça) ALIŞ VERİŞİ meydana gelir. Bu olaya Krossing-Over denir. Bu olayla aynı türün bireylerinde farklı özellikler ortaya çıkar, kalıtsal çeşitlilik (varyasyon) artar.
Çekirdek zarı ve çekirdekçik erir.
Eşlenen sentriyoller hücrenin kutuplarına çekilirken aralarında iğ iplikleri oluşur.

2.EVRE (METAFAZ EVRESİ)

Mayoz Bölünme 2.evresinde homolog kromozomlar hücrenin ekvator düzleminde dizilerek iğ ipliklerine tutunurlar.

3.EVRE (ANAFAZ EVRESİ)

Mayoz Bölünme 3.evresinde homolog kromozomlar iğ ipliklerinin kısalmasıyla birbirinden ayrılarak zıt kutuplara doğru çekilirler.
Kromozom sayısı bu evrede yarıya iner.

4.EVRE (TELOFAZ EVRESİ) 

Mayoz Bölünme 4.evresinde kromozomlar kutuplarda toplanır.
Çekirdek zarı ve çekirdekçik oluşur.
Sitoplazma boğumlanarak ikiye bölünür ve 2 tane haploit hücre oluşur.
Oluşan bu hücreler kalıtsal bakımdan birbirinden farklıdır.

MAYOZ II

Mitoz bölünmeye benzer fakat interfaz evresinde DNA eşlemesi görülmez.
Kromatitler birbirinden ayrılır.
Profaz II, Metafaz II, Anafaz II, ve Telofaz II evresi ve sitoplazma bölünmesi sonunda n sayıda kromozom taşıyan dört yavru hücre oluşur.
Bu hücrelerden biri gelişerek dişilerde yumurta oluşturur, diğer üçü atılır. Erkeklerde ise dördü de sperm hücrelerine dönüşür.

Mayoz Bölünmenin Önemi ;
Mayoz bölünme ile türe ait kromozom sayısı korunur.
Tür içi biyolojik çeşitlilik sağlanır.
Diğer Konu Başlıkları;
Hücre Bölünmesi
Mitoz Bölünme
Mitoz ve Mayoz Arasındaki Farklar

Kaynak :http://www.sanalokulumuz.com/mayoz-bolunme/16

Mitoz bölünmenin özellikleri

Mitoz bölünmenin özellikleri: 
 
 ** Mitoz bölünme canlıların vücut hücrelerinde gerçekleşir.
 ** Mitoz bölünmeyle bir hücreden iki yeni hücre oluşur.
 ** Mitoz bölünmede bölünen hücre(ana hücre) ile oluşan iki yeni hücrenin kromozom sayısı aynıdır.
 ** Mitoz bölünmede kromozomları oluşan iki bölüm birbirinden ayrılarak oluşan yeni hücrelere aktarılır. Her bir kromozomu oluşturan iki bölümün genetik yapıları birbirinin aynısıdır. Bu yüzden mitoz bölünmede, ana hücre ile oluşan iki yeni hücrenin kalıtsal yapısı birbirinin aynısıdır.
 ** Mitoz bölünme olayı bir hücreli canlılarda çoğalmayı; çok hücreli canlılarda ise büyüme, gelişme, yaralanan kısımların onarılması ile ölen hücrelerin yerine yenilerinin yapılmasını sağlar. Mitoz bölünme çok hücreli canlıların vücut hücrelerinde gerçekleşir.
 ** Bütün canlılarda görülen hücre bölünmesidir.
 ** Bölünme olgunluğuna erişmiş olan hücreler mitozla bölünebilir.
 ** Bütün canlılarda görülen hücre bölünmesidir. 










Kaynak :http://www.fenokulu.net/yeni/Fen-Konulari/Konu/Mitoz-bolunmenin-ozellikleri_2034.html

Eşeysiz Üreme Çeşitleri ve Özelliği

EŞEYSİZ ÜREME 

Canlıların belli bir olgunluğa eriştikten sonra kendine benzeyen yeni canlılar meydana getirmesine çoğalma( üreme) denir. Çoğalma etkinliği canlıların ortak özelliklerinden birisidir. Yeni bireylerin meydana getirilmesi, nesillerin devamını sağlar. Üreme faaliyeti ata canlıların yaşaması için şart değildir. Doğadaki canlı organizmalar eşeysiz üreme ve eşeyli üreme olmak üzere iki farklı şekilde çoğalabilirler.
Sperm ve yumurta hücreleri(üreme hücreleri) kullanılmadan yapılan çoğalmaya eşeysiz üreme denir. Vücutta oluşan hücrelerin ya da kopan parçaların gelişmesi ile yeni canlılar oluşur. Eşeysiz üreme olayı ilkel yapılı canlılarda görülen basit bir üreme şeklidir.
Eşeysiz üremede bir ata canlının aynı kalıtsal özellikte yeni bireyler meydana getirmesidir.
Eşeysiz üremede etkili olan bölünme çeşidi; mitoz bölünmedir. Eşeysiz üremede ata canlının vücudundaki bazı doku veya hücreler büyüyüp gelişerek yeni canlıyı oluşturur. Bu üreme çeşidinde ata canlı ile oluşan yeni canlıların kalıtsal yapıları birbirlerinin aynısıdr. Bundan dolayı eşeysiz üreme canlılarda çeşitliliğe yol açmaz. Eşeysiz üreyen bazı canlılar eşeyli de üreyebilir. Örneğin; deniz yıldızı, patates vb.

NOT: Eşeysiz üremede üreme hücreleri görev almaz. Bu yüzden eşeysiz üremede canlıların cinsiyeti önemli değildir.
Eşeysiz üremenin genel özelliklerini sıralayacak olursak:
** Oluşan yeni bireyler kalıtsal olarak ana bireyin kopyasıdır.
** Eşeysiz üreme olayında mitoz hücre bölünmesi görev yapar.
** Bu üreme olayında , mayoz bölünme ve döllenme etkinlikleri görülmez.
** Yeni bireyler arasında genetik çeşitlilik yoktur.
** Yeni bireylerin çevre şartlarına karşı dayanıklılık ve uyum yetenekleri aynı olur.
Eşeysiz üremenin çeşitli şekilleri vardır. Bunlar tomurcuklanarak üreme, bölünerek üreme, yenilenerek üreme ve vejetatif üremedir.

1) Tomurcuklanarak Üreme: 

Ana canlının vücudunun herhangi bir yerinde oluşan çıkıntılardan, yeni bireylerin meydana gelmesine tomurcuklanarak üreme denir. Ana canlıda oluşan tomurcuk şeklindeki çıkıntılar zamanla büyüyüp gelişerek, yeni bir canlının oluşmasını sağlar.
Oluşan yeni canlı, ana canlıdan ayrılarak bağımsız yaşayabileceği gibi ana canlıya bağlı kalarak koloni de oluşturabilir. Örneğin, okyanuslardaki mercan adaları bu üreme sonucunda meydana gelebilir.
Tomurcuklanarak üreme olayı; bir hücreli mantar olan bira mayası, hidra, deniz anası, sünger, mercan ve maya mantarında( maya hücresi) görülür.
Örneğin; ekmek hamuru hazırlarken, ıslak hamurun içine bir miktar maya hücresi( maya mantarı) eklenir. Maya hücrelerinin tomurcuklanması sonucu hamurun kabarması sağlanır. Maya hücrelerinin tomurcuklanması canlı kütlenin hızla artmasına neden olur.

2) Bölünerek Üreme: 

Basit yapılı olan canlılar bölünerek çoğalırlar. Bir hücreli canlıların ikiye bölünmesi şeklinde gerçekleşir. Böylece bir hücreli canlıların oldukça hızlı bir şekilde çoğalması sağlanır.
Mitoz bölünmeye benzer şekilde bireylerin çoğalmasını sağlar. Büyüyen ve olgunlaşan bir hücreli canlılar, ortadan ikiye bölünerek yeni canlıları meydana getirebilir. Bu üremeyle; ana canlının tamamen kendisine benzeyen yeni bireyler çok sayıda üretilmiş olur.
Tek hücreli canlılarda( amip, öglena, bakteri, paramesyum ) görülür.

3) Yenilenme (rejenerasyonla) Üreme:

Bazı hayvanların vücutlarından kopan parçalar mitoz bölünmelerle kendilerini yeniler ve böylece yeni canlıları oluştururlar. Hayvanlarda görülen bu üreme biçimine yenilenerek üreme denir. Yenilenerek üreme özellikle, toprak solucanı ve deniz yıldızında görülür.
Toprak solucanının ortadan ikiye ayrılması, deniz yıldızının kollarının kopması gibi durumlarda her bir vücut parçasından yeni bireyler meydana gelebilir.
NOT: İnsanda yaraların iyileşmesi, kemik iliğinde kan hücrelerinin üretilmesi, kuyruğu kopan kertenkelede yeni kuyruk oluşumu, bir kısmı kesilen karaciğerin kendini tamamlaması, kırılan kemiklerin iyileşmesi, yenilenme olayı ile olur. Bu olaylarda yeni canlı oluşturulmadığı için bu olaylar üreme olarak kabul edilemez.

4) Vejetatif Üreme: 
Bitkilerde görülen bir üreme biçimidir. Bitkilerin kök, yaprak dal gibi vb. kısımlarında bulunan hücrelerin mitoz bölünmeler geçirerek yeni bitkileri oluşturmasına vejetatif üreme denir. Vejetatif üremeye aşağıdaki örnekler verilebilir:
** Sıcak ve nemli ortamda bekletilen kuru soğan bir süre sonra yeşil yaprakları (yeni bitkiyi) oluşturur.
** Çilek bitkisinde, toprak yüzeyinde büyüyen sürünücü gövdedeki bazı hücreler gelişerek yeni çilek bitkilerini oluştururlar.
** Patateslerin üzerinde oluşan filizler zamanla gelişerek yeni patates bitkilerini oluştururlar.
** Söğüt, gül, kavak gibi bitkilerin kesilen dalları toprağa dikilirse bu dallar gelişerek yeni bitkileri oluştururlar.

5) Sporla Üreme:
Ana canlı vücudunda özel yöntemlerle çok sayıda spor oluşturulur. Sporlar çok küçük yapılı, dış etkilere dayanıklı ve sağlam bir örtü ile kaplı hücrelerdir. Sporlar rüzgar, su ve çeşitli hayvanlar yardımı ile çevreye yayılabilir.
Uygun koşullu ortamlara ulaşan sporlar büyüyüp gelişerek yeni bir canlının meydana gelmesini sağlar. Sporlanarak çoğalma olayı; mantarlar, sıtma mikrobu ve çiçeksiz bitkilerden kara yosunu, su yosunu ve eğrelti otlarında görülür.

Kaynak: http://www.fenokulu.net/yeni/Fen-Konulari/Konu/Eseysiz-Ureme-Cesitleri-ve-Ozelligi_2033.html